Beheer
Laatst gewijzigd: 12-09-2011Terreinbeheer in Nederland gaat gepaard met keuzen. Voor bijna alle terreinen vindt door de beheerder een afweging plaats met betrekking tot het doel en de functie van het terrein.
Het doel van beheer wordt mede bepaald door de aanwezige natuurtypen, de natuurlijke omstandigheden en de ingrepen daarop door de mens. Een duin is anders dan een hoogveen of een bos. Ook maakt het veel uit of een terrein aan de rand van een grote stad ligt of juist ver weg van grote bevolkingsconcentraties. Die menselijke invloed is zo bepalend dat veel indelingen van de Nederlandse ecosystemen daar op zijn gebaseerd. Een gebruikelijke indeling is bijvoorbeeld:
- Natuurlijke systemen, waarin de menselijke invloed gering is. Bijv. de Wadden, delen van duinen en kwelders.
- Half-natuurlijke systemen, met een spontane soortensamenstelling voortkomend uit traditioneel agrarisch gebruik. Bijv. heide en blauwgrasland.
- De overige systemen zoals bossen, vennen en overige graslanden.
Het Ministerie van LNV hanteert in het Rijkskader ‘natuurdoelen in de EHS’ en in ‘Natuur voor mensen, mensen voor natuur’(pdf) de volgende indeling, die met andere woorden en begrippen veel op de bovenstaande lijkt:
- Grootschalige natuur: w.o. grote wateren, rivieren, moerassen, duinen.
- Gevoelige natuur: w.o. natte schraalgraslanden, natte heide en hoogveen, kalkgraslanden, beekdalbossen.
- Multifunctionele natuur: graslanden, droge heide, middenbos, multifunctioneel bos en bos met verhoogde natuurwaarden.
Het Rijk beoogt een totaal aan 227.000 ha Grootschalige en Gevoelige natuur te realiseren en beheren en een totaal aan 468.000 ha Multifunctionele natuur. Daarvan is al een groot gedeelte gerealiseerd, maar nog niet overal wordt de kwaliteit gehaald die in het natuurdoel is omschreven. Wat dat betreft is er dus voor de beheerders nog werk aan de winkel. Ook dient in totaal nog ongeveer 150.000 ha te worden aangelegd, veelal via omvorming van landbouwgrond.
Deze indeling bouwt voort op het handboek Natuurdoeltypen in Nederland uit 1995, herzien in 2001. In dit handboek Natuurdoeltypen worden 4 hoofdgroepen onderscheiden:
- Nagenoeg-natuurlijk
- Begeleid-natuurlijk
- Half-natuurlijk
- Multifunctioneel
Het Programma Beheer is een van de instrumenten waarmee het Rijk en de provincies dit doel willen bereiken. Het Programma Beheer stuurt niet alleen op natuurtypen maar ook op functies. Programma beheer is namelijk grotendeels op natuurkwaliteit gericht. Daarnaast is de eerste voorwaarde van het Programma Beheer dat het terrein opengesteld dient te zijn voor recreanten. De keuzes voor de beheerder blijven echter niet beperkt tot natuur en recreatie. Afhankelijk van het doel kan ook worden gestuurd op landschappelijke waarden, productie (voornamelijk in bossen), aardkundige waarden, archeologie en cultuurhistorie.
Naar normale weergave