De Ecologische Hoofdstructuur (EHS)
Laatst gewijzigd: 13-12-2011Wat is de EHS?
De EHS is een netwerk van grote en kleine natuurgebieden waarin de natuur (plant en dier) voorrang heeft en wordt beschermd. Daarmee wordt voorkomen dat natuurgebieden geïsoleerd komen te liggen en dieren en planten uitsterven en dat de natuurgebieden zo hun waarde verliezen. De EHS kan worden gezien als de ruggengraat van de Nederlandse natuur.
De EHS bestaat uit:
- bestaande natuurgebieden, reservaten, natuurontwikkelingsgebieden en verbindingszones hiertussen
- landbouwgebieden met mogelijkheden voor agrarisch natuurbeheer (beheersgebieden)
- grote wateren (zoals de kustzone van de Noordzee, het IJsselmeer en de Waddenzee)
De realisatie van de EHS, die voor ruim de helft zal moeten bestaan uit grote eenheden aaneengesloten natuur, wordt bij het huidige tempo niet gehaald. Hierbij vormt de beschikbaarheid van voldoende middelen een knelpunt.
Doelstellingen
Het grootste deel van de EHS bestaat uit bestaande bossen en natuurgebieden. Daarbij komen nog de ruim zes miljoen hectare natte EHS: meren, rivieren en de Nederlandse delen van de Noord- en Waddenzee. Het Ministerie van LNV streeft ernaar om in 2020 meer dan 750.00 hectare aan natuurgebieden bij de EHS te laten horen.
Periode
Het concept Ecologische Hoofdstructuur (EHS) is in 1990 geïntroduceerd. De droge EHS moet in 2018 gerealiseerd zijn en zal dan een totale oppervlakte van ongeveer 750.000 hectare omvatten. Dat is gelijk aan ongeveer 17,5% van de totale oppervlakte van Nederland.
Instrumenten
- Natuurbeheerplannen
- Internationale afspraken vastgelegd in de Vogel- en Habitatrichtlijn en Ramsar-conventie
- Natuurbeschermingswet
- Programma Beheer en de Catalogus Groenblauwe Diensten
- Natuurdoeltypenkaart
- CO2-certificaten
- Regeling Nationale Parken
- Regeling historische parken en buitenplaatsen
Dwarsverbanden
Samen met de Nationale Landschappen is de EHS onderdeel van de Ruimtelijke Hoofdstructuur. Het droge deel van de EHS is onderdeel van een Europees netwerk van natuurgebieden, Natura 2000. Bijna alle Vogel- en Habitatrichtlijngebieden vallen binnen de EHS. Dit netwerk van droge en natte natuur vormt na realisatie een aaneengesloten netwerk, dat over de grenzen van ons land aansluit bij het Pan-Europees Ecologisch Netwerk (PEEN). De subsidieregeling voor het beheren van de EHS is het Programma Beheer.
Huidige status
De belangrijkste ontwikkelingen in de totstandkoming van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) zijn op dit moment: de aanleg van robuuste verbindingen en het stimuleren van particulier en agrarisch natuurbeheer.
Op 24 januari 2008 heeft de Raad voor het Landelijk Gebied haar advies 'De mythologie van onteigening' aan het kabinet aangeboden. Volgens de Raad zal het toepassen van onteigening ervoor zorgen dat de doelen van het natuurbeleid (de Ecologische Hoofdstructuur) sneller, beter en efficiënter worden gerealiseerd. Onder onteigening wordt verstaan het verwerven op basis van volledige schadeloosstelling zowel vrijwillig als bij gerechtelijk vonnis. Het advies van de Raad voor het Landelijk Gebied om vaker en sneller grond te onteigenen neemt het kabinet niet over. Voor het kabinet is onteigening voor natuur en groen pas aan de orde als alle andere opties niet succesvol bleken. Het kabinet verwacht dat de afspraak om maximaal 10 procent te onteigenen in de toekomst onder druk komt te staan, maar ziet nu nog geen reden het beleid aan te passen.
Verder lezen
Websites:
- Link naar de website van het Ministerie van EL&I over de Ecologische Hoofdstructuur.
- Link naar de website van het Milieu en Natuurplanbureau. Hier zijn de natuurbalans rapporten met daarin veel informatie over de EHS te downloaden.
Documenten:
- Tweede voortgangsrapportage Groot project EHS (pdf)
- Werkdocument Verklaring van Linschoten (pdf)
- Realisatie van de EHS (pdf): document van het Ministerie van Financiën over de realisatie van de EHS, beleidsdoelen en budgettaire gevolgen daarvan tot 2006.
- Spelregels EHS (pdf): beleidskader voor compensatiebeginsel, EHS-saldobenadering en herbegrenzen EHS.
- Biodiversiteit en de EHS (pdf). Alterra- onderzoek dat inzicht geeft in de verspreiding van de soortendiversiteit over Nederland en de rol van de EHS in de bescherming van de nationale biodiversiteit.
- Optimalisatie samenhang EHS (pdf). Alterra- rapport dat bekijkt of het ruimtelijk patroon van de EHS voldoende garantie geeft voor duurzaam behoud van de faunadoelsoorten.
- Advies inzetten onteigening van de Raad voor het Landelijk Gebied.
- Eerste voortgangsrapportage Groot project EHS (pdf)
- De recreatieve betekenis van de Ecologische Hoofdstructuur (pdf): bijdrage van de EHS aan recreatief gebruik, beleving en identiteit.
- De EHS: Feiten, cijfers en standpunten (pdf): Een informatieve folder van Natuurmonumenten over de stand van zaken omtrent de EHS in september 2010.
- 'Publiek geheim, het succes van de EHS' (pdf). Een boek waarin de diverse aspecten van de EHS belicht worden en de schoonheid en het succes van een groot aantal natuurgebieden getoond worden. Het boek is uitgebracht door Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, De12Landschappen, de Federatie Particulier Grondbezit en het Nationaal Groenfonds.