Landschapsbeleid
Laatst gewijzigd: 21-10-2010Wat is het landschapsbeleid?
Het landschapsbeleid van Nederland is verwoord in de Nota Ruimte, de Agenda Vitaal Platteland en de Handreiking Kwaliteit Landschap. De verantwoordelijkheid voor de basiskwaliteit van het landschap ligt bij provincies en gemeenten ('decentraal wat kan'). Daarbij is het (cultuur)landschap een belangrijk uitgangspunt bij de (her)inrichting van het Nederlandse landschap. Ontwikkeling is gebaseerd op een goed evenwicht tussen ecologische, economische, sociaal culturele en cultuurhistorische aspecten van het landschap.
Nota Ruimte
De Nota Ruimte bevat de visie van het kabinet op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Het kabinet schept ruimte voor ontwikkeling, uitgaande van het motto 'decentraal wat kan, centraal wat moet' en verschuift het accent van het stellen van ruimtelijke beperkingen naar het stimuleren van gewenste ontwikkelingen. De Nota Ruimte ondersteunt gebiedsgerichte ontwikkeling waarin alle betrokken partijen kunnen participeren. De Nota Ruimte is op 27 februari 2006 in werking getreden.
Agenda Vitaal Platteland
In 2004 bracht het kabinet de Agenda voor een Vitaal Platteland (AVP) uit. Hierin staan de geactualiseerde beleidsdoelstellingen afkomstig uit o.a. de kabinetsnota’s Natuur voor mensen en het Nationaal MilieubeleidsPlan (NMP) 4. Het beleid is gericht op een leefbaar platteland en op een vitale en duurzame agrarische sector. Dat wordt onderstreept door 700 miljoen extra te investeren in de EHS en reconstructiegebieden. De vitaliteit van een gebied wordt bepaald door een bloeiende economie, goede woonomstandigheden, een levendige sociale structuur en een sterke identiteit, een gezond functionerend ecosysteem en een aantrekkelijk landschap.
De Rijksoverheid regelt alleen wat noodzakelijk is. Provincies en gemeenten krijgen een grotere rol. Lokale initiatiefnemers krijgen meer ruimte. De ideeën van bewoners, grondeigenaren en investeerders dragen bij aan de kwaliteit van plannen. Groepen voor wie participatie niet automatisch een gegeven is, terwijl ze wel een belangrijke rol spelen in de vernieuwingen op het platteland, dienen meer kans te krijgen deel te nemen in besluitvormingsprocessen.
Zowel binnen als buiten de EHS zal versterking van de natuur in goede samenhang met andere functies (zoals recreatie) en partijen moeten plaatsvinden.
Meerjarenprogramma Vitaal Platteland
Om de in de Nota Ruimte en AVP aangegeven doelstellingen concreet uit te werken heeft het rijk, als onderdeel van het AVP, het Meerjarenprogramma Vitaal Platteland (MJP) opgesteld. Voor de gebiedsgerichte realisatie van rijksdoelen stelt het rijk geld beschikbaar ten behoeve van natuur, landbouw, recreatie, landschap, bodem, water, reconstructie van de zandgebieden en sociaal-economische vitaliteit. Rijksdoelen op het gebied van milieu maken hier integraal onderdeel van uit. In het MJP zijn deze rijksdoelen en de eraan gekoppelde rijksfinanciering samengebracht.
Handreiking Kwaliteit Landschap
De Ministeries van LNV en VROM hebben de Handreiking Kwaliteit Landschap (pdf) opgesteld. De Handreiking Kwaliteit Landschap geeft antwoord op tien door de provincies geformuleerde vragen. Deze vragen gaan over rollen en verantwoordelijkheden, hoe in de praktijk rekening gehouden kan worden met landschap, gebruik van kernkwaliteiten, financiering, wet- en regelgeving en agendering. Per vraag wordt ook de visie en het beleid van het Rijk beschreven.
Naast de Handreiking Kwaliteit Landschap is de Agenda Kwaliteit Landschap uitgebracht. In deze agenda worden mogelijk nieuwe instrumenten voor het landelijk gebied voorgesteld. De Handreiking Kwaliteit Landschap en de Agenda Kwaliteit Landschap en mogelijke daaropvolgende producten vormen samen de Kwaliteitsagenda Landschap.
Doelstelling
Nota Ruimte
De Nota Ruimte richt zich met name op:
- versterking van de dynamiek in de nationale stedelijke netwerken en
- waarborging van de kwaliteit van de Ecologische Hoofdstructuur en de nationale landschappen.
Agenda Vitaal Platteland
De Agenda voor een Vitaal Platteland beschrijft de visie van de overheid hoe in te spelen op de veranderingen in de (plattelands)samenleving. Het beoogt een integrale benadering van de economische, ecologische en sociaal-culturele aspecten van het platteland.
Handreiking Kwaliteit Landschap
In de Handreiking Kwaliteit Landschap wordt het generieke landschapsbeleid handen en voeten gegeven. Het doel is om provincies en gemeenten te stimuleren om de (basis)kwaliteit van het landschap te behouden, te versterken en te ontwikkelen.
Periode
Tweede Meerjarenprogramma Agenda Vitaal Platteland: 2007-2013
Nota Ruimte: 2011-2020
Instrumenten
Voorheen bestond er de regeling Besluit Ontwikkeling van Landschappen (BOL), waarmee gemeenten financiering konden krijgen om een visie te kunnen ontwikkelen met betrekking tot landschap via het opstellen van Landschapsontwikkelingsplannen (LOP's). In het Investeringsbudget Landelijk Gebied is sinds 2007 een budget beschikbaar voor integrale gebiedsontwikkeling.
Dwarsverbanden
De Agenda Vitaal Platteland, met name het Meerjarenprogramma, geeft het kader voor de rijksinzet voor het plattelandsontwikkelingsprogramma 2007-2013.
Verder lezen
Websites:
- Dossier Nota Ruimte VROM.
- Nota Ruimte digitaal.
- Site van LNV over de Agenda Vitaal Platteland en de relatie met Nota Ruimte.
Documenten:
- Handreiking Kwaliteit Landschap (pdf, juni 2006): handreiking aan provincies en gemeenten om het landschapsbeleid meer handen en voeten te geven.
- Agenda Vitaal Platteland (pdf, 2004): geactualiseerde plattelandsbeleid gebaseerd op o.a. de kabinetsnota’s Natuur voor Mensen en het Nationaal MilieubeleidsPlan (NMP) 4.
- Rapportage Agenda Landschap: rapportage over landschappelijk verantwoord ondernemen voor iedereen.
- Meerjarenprogramma 2007-2013 Vitaal Platteland (pdf, februari 2006).
- Natuurbalans 2009: de Natuurbalans is een jaarlijkse rapportage van het Planbureau voor de Leefomgeving over de ontwikkeling van de kwaliteit van natuur en landschap in het licht van het gevoerde beleid.
- Nederlandse Plattelandsstrategie 2007-2013: beschrijft de strategie van de overheid met betrekking tot het landelijk gebied, o.a. aandacht voor landbouw, natuur en landschap.
- Anticiperend landschapsbeleid: Deel 1: Drijvende krachten. Medewerkers van Alterra lanceren een nieuwe boekenserie vanuit de basisgedachte dat een doeltreffend landschapsbeleid alleen tot stand kan komen als proactief wordt ingespeeld op autonome trends en ontwikkelingen op andere beleidsterreinen.
- Het Landschapsmanifest: samenwerkingsverband van 34 maatschappelijke organisaties. September 2008 werd het 'Akkoord van Apeldoorn' getekend. Het akkoord is een gezamenlijke noodkreet om 'mooi Nederland' te behouden en de verrommeling tegen te gaan.
- Nationale Parken in Nederland: Brochure met informatie over alle Nationale Parken in Nederland.
Naar normale weergave