Home>Beleid>Nederland>Nationale Landschappen

Nationale Landschappen

Laatst gewijzigd: 11-03-2010

Wat zijn Nationale Landschappen?

In de Nota Ruimte en Agenda Vitaal Platteland is de strategie 'landschap ontwikkelen met kwaliteit' geïntroduceerd. Het uitgangspunt van deze strategie is dat de kwaliteit van het landschap expliciet wordt meegenomen in ruimtelijke afwegingen. De provincies en gemeenten zijn verantwoordelijk voor de basiskwaliteit van het landschap en voor de uitwerking van deze kwaliteitsslag. Bij de landschappelijke kwaliteit gaat het om algemene landschappelijke, natuurlijke, culturele en cultuurhistorische waarden, gebruikswaarde en de belevingswaarde van het landschap.

Het Rijk heeft in de Nota Ruimte (2004) 20 ‘Nationale Landschappen’ aangewezen. Dat zijn landschappen met internationaal zeldzame, unieke en nationaal kenmerkende eigenschappen. Daarnaast hebben ze vaak ook bijzondere natuurlijke en recreatieve kwaliteiten. Er is hier een kaart beschikbaar waar alle gebieden op aangegeven zijn.

Het gaat om de volgende gebieden:

De Nationale Landschappen beslaan samen ongeveer 20 % van de oppervlakte van Nederland en er wonen naar schatting 2,5 miljoen mensen. De status 'Nationaal Landschap' houdt in dat er extra aandacht is en dat er extra financiële middelen worden vrijgemaakt om de zogenoemde kernkwaliteiten van de gebieden te behouden en versterken. De kernkwaliteiten van het landschap hebben betrekking op:

Natuurlijke kwaliteit: bodem, water, reliëf, aardkunde, flora en fauna;
Culturele kwaliteit: cultuurhistorie, culturele vernieuwing en architectonische vormgeving;
Gebruikskwaliteit: (recreatieve) toegankelijkheid, bereikbaarheid en meervoudig ruimtegebruik, aanwezigheid toeristisch-recreatieve voorzieningen;
Belevingskwaliteit: ruimtelijke afwisseling, informatiewaarde, contrast met de stedelijke omgeving, groen karakter, rust, ruimte, stilte en duisternis.

Deze begrippen zijn uitgewerkt in de Nota Belvedere (cultuurhistorie), de Nota Landijs (geomorfologie) en de Flora- en Faunawet.

Doelstellingen

Nationale Landschappen beschermen de landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten van het nationale landschap. Duurzaam beheer wordt waar mogelijk versterkt. In samenhang hiermee neemt de toeristisch-recreatieve betekenis toe. Uitgangspunt is dat de nationale landschappen sociaal-economisch voldoende kunnen ontwikkelen, terwijl de bijzondere kwaliteiten van het gebied worden behouden of worden versterkt.

Instrumenten

Op basis van de globale begrenzing door het Rijk, wordt door de provincies een gedetailleerde begrenzing van de Nationale Landschappen en de benoemd kernkwaliteiten opgenomen in de streekplannen. De kernkwaliteiten van Nationale Landschappen bepalen welke ruimtelijke ontwikkelingen er mogelijk zijn. Deze kwaliteiten mogen bij de uitvoering van plannen niet worden aangetast, waardoor de identiteit van het landschap en de ruimtelijke afwisseling in Nederland blijven bestaan. Het Rijk zal het streekplan hierop toetsen.
Financiële ondersteuning kan plaatsvinden vanuit het ILG.

Dwarsverbanden

Voordat de Nota Ruimte (2004) verscheen, werden bepaalde gebieden in Nederland al beschermd als 'Waardevol Cultuurlandschap' (WCL). Deze voormalige WCL-gebieden zijn nu ook Nationale Landschappen.
Nationale Landschappen zijn onderdeel van de Ruimtelijke Hoofdstructuur en kunnen overlappen met EHS-gebieden, Nationale Parken, Beschermde Natuurmonumenten en Vogel- en Habitatrichtlijngebieden. Het beleid voor deze gebieden blijft ook binnen de Nationale Landschappen van toepassing. Ook de wet- en regelgevingen, zoals de Reconstructiewet concentratiegebieden, zijn onverminderd van kracht.

Wat betekent het voor de terreinbeheerder/ -eigenaar

‘Behoud door ontwikkeling’ is het uitgangspunt voor het beleid. Dat wil zeggen dat ontwikkelingen in een nationaal landschap kunnen, onder voorwaarde dat de kernkwaliteiten in stand gehouden worden.

Verder lezen

Websites:

Website van VROM over de Nationale Landschappen; informatie over de 20 Nationale Landschappen en hun kernkwaliteiten.
Website van de Nationale Landschappen.

Documenten:

Document Nederland voor mensen: Nationale Landschappen in ontwikkeling(pdf). Dit document gaat o.a. over het gebruik en de beleving van de Nationale Landschappen.
Rapport Informatie met Inspiratie: Aanbevelingen voor communicatie van het Rijk met gemeenten en waterschappen over Nationale Landschappen (pdf).

Naar boven

URL: http://www.natuurbeheer.nu/Beleid/Nederland/Nationale_Landschappen/Printversie/
Naar normale weergave