Wet op de Archeologische Monumentenzorg
Laatst gewijzigd: 26-05-2011Wat is de Wet op de Archeologische Monumentenzorg?
De Wet op de Archeologische Monumentenzorg is de Nederlandse uitwerking van het Verdrag van Malta (la Valetta). De wet is een raamwet, die regelt hoe rijk, provincie en gemeente bij hun ruimtelijke plannen rekening moeten houden met het erfgoed in de bodem. De Wet op de Archeologische Monumentenzorg is op 1 september 2007 in werking getreden.
Doelstelling
De nieuwe wet beoogt het culturele erfgoed (en vooral het archeologische erfgoed) te beschermen. Onder archeologisch erfgoed wordt verstaan: alle fysieke overblijfselen, zowel in als boven de grond, die bijdragen aan het verkrijgen van inzicht in menselijke samenlevingen uit het verleden.
De uitgangspunten van de nieuwe wet zijn:
- Archeologische waarden zoveel mogelijk in de bodem bewaren en alleen opgraven als behoud in de bodem (in situ) niet mogelijk is.
- Vroeg in de ruimtelijke ordening al rekening houden met archeologie. Initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen moeten in een vroegtijdig stadium aangeven hoe met eventuele archeologische waarden bij bodemverstorende ingrepen zal worden omgegaan. Dit houdt in een verplichting tot vooronderzoek bij werkzaamheden die de grond gaan verstoren. De invoering hiervan wordt geregeld via bestemmingsplannen en vrijstellingen, de mer-plichtige activiteiten en ontgrondingen.
- Bodemverstoorders betalen archeologisch onderzoek en mogelijke opgravingen (principe verstoorder betaalt). De kosten voor noodzakelijke archeologische werkzaamheden komen ten laste van de initiatiefnemer tot de bodemverstorende activiteit.
Instrumenten
De aanwijzing van archeologische attentiegebieden door de provincies. Gemeenten moeten in hun omgevingsplannen en streekplannen deze attentiegebieden verder uitwerken. Voordat er in deze gebieden in de grond gewerkt kan worden, is een archeologisch vooronderzoek verplicht. Verder bevat de wet tal van handvaten voor vergunningen en vrijstellingen.
Dwarsverbanden
De Wet op de Archeologische Monumentenzorg is de Nederlandse uitwerking van het Verdrag van Malta (la Valetta).
Met de nieuwe Wet op de Archeologische Monumentenzorg worden een aantal andere wetten ook aangepast, waaronder de Monumentenwet 1988, de Wet op de Ruimtelijke Ordening, de Ontgrondingenwet, de Wet Milieubeheer en de Woningwet.
Ook is sinds 1 oktober 2010 Wabo (Wetsvoorstel algemene bepalingen omgevingsrecht) van kracht. Deze wet bundelt bundelt bestaande vergunning- en toestemmingsstelsels die te maken hebben met ingrepen in de leefomgeving, zoals wonen, monumenten, ruimte en milieu. De omgevingsvergunning die voortkomt uit deze wet is o.a. van toepassing op tuinen en parken die behoren tot ons cultureel erfgoed. Archeologische rijksmonumenten vallen niet onder de Wabo, maar monumenten die op provinciaal of gemeentelijk niveau zijn aangewezen wel.
Tips voor gemeenten
Belvedere Nieuws komt met zeven tips voor gemeenten om archeologie als inspiratiebron te betrekken bij ruimtelijke ontwikkelings- en inrichtingsprojecten:
- Formuleer als gemeente je archeologiebeleid en geef daarin aan wat je lokaal archeologisch/cultuurhistorisch belangrijk vindt. Gebruik deze ‘historische canon’ als basis voor ontwikkelingsprojecten.
- Haak met tijdelijke benuttingprojecten zoals nieuwsbrieven, een website, open dagen, lespakketten in op archeologische vondsten bij actuele inrichtingsopgaven.
- Betrek de bevolking bij inrichtingsopgaven: organiseer discussieavonden, gebruik de kennis van bewoners, historische verenigingen en amateur-archeologen, achterhaal wat men op een bepaalde locatie belangrijk vindt.
- Als je een ontwerpprijsvraag organiseert voor de inrichting van een plek, definieer dan heldere randvoorwaarden.
- Stel als voorwaarde aan een projectontwikkelaar dat archeologie/ cultuurhistorie wordt meegenomen in het plan.
- Realiseer je dat de kwaliteit van de output staat of valt met de input: gooi archeologische informatie niet over de schutting, maar stel een inspiratiedocument op, een kort en bondig verhaal van de plek met voor de vormgever relevante informatie (vormen, texturen, materialen etc.)
- Blijf betrokken bij het ontwerp- en uitvoeringsproces.
Meer informatie
Websites:
- Website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), met o.a. informatie over de Wabo
- De Wet Archeologische Monumentenzorg is te lezen op wetten.overheid.nl
Naar normale weergave